Mity i prawdy o strefach czystego transportu

Czy oso­by nie­peł­no­spraw­ne przez stre­fy czy­ste­go trans­por­tu nie będą mogły jeź­dzić wła­sny­mi, sta­ry­mi samo­cho­da­mi po mie­ście? Na to i inne pyta­nia doty­czą­ce wpro­wa­dze­nia stref czy­ste­go trans­por­tu w mia­stach odpo­wie­dział wice­mi­ni­ster kli­ma­tu i śro­do­wi­ska Krzysztof Bolesta.

Posłanka Barbara Bartuś (PiS) wybra­na do Sejmu głów­nie gło­sa­mi z powia­tu nowo­są­dec­kie­go i gor­lic­kie­go, skie­ro­wa­ła do Ministerstwa Klimatu i Środowiska kil­ka pytań o stre­fy czy­ste­go trans­por­tu. Odpowiedział wice­mi­ni­ster kli­ma­tu i śro­do­wi­ska Krzysztof Bolesta, któ­ry w prze­szło­ści pra­co­wał mię­dzy inny­mi dla Fundacji Promocji Pojazdów Elektrycznych. Wyjaśnia prze­pi­sy i roz­wie­wa wie­le wątpliwości.

Przede wszyst­kim, zgod­nie z art. 39 ust. 1 usta­wy o elek­tro­mo­bil­no­ści i pali­wach alter­na­tyw­nych, gmi­ny mają moż­li­wość a nie obo­wią­zek two­rze­nia stref czy­ste­go trans­por­tu. To gmi­ny naj­le­piej zna­ją lokal­ne uwa­run­ko­wa­nia i pro­wa­dzą odpo­wied­nią poli­ty­kę trans­por­to­wą i w zakre­sie ochro­ny śro­do­wi­ska. Mogą usta­lać gra­ni­ce stref i wyjąt­ki, o któ­rych mówi sama ustawa.

Niepełnosprawni w strefach czystego transportu 

Co mają zro­bić miesz­kań­cy, któ­rzy nie mogą korzy­stać z komu­ni­ka­cji miej­skiej, (np. nie­peł­no­spraw­ni), a nie stać ich na zakup nowe­go samo­cho­du? Tak zaczy­na swo­ją inter­pe­la­cję Barbara Bartuś. Pytanie oka­zu­je się cał­ko­wi­cie nietrafione. 

Wiceminister Bolesta wska­zu­je na kata­log pojaz­dów w usta­wie, któ­re są upraw­nio­ne do wjaz­du na teren stre­fy czy­ste­go trans­por­tu nie­za­leż­nie od posia­da­ne­go napę­du i decy­zji danej gmi­ny. W kata­lo­gu tym wprost wska­za­ne są pojaz­dy uży­wa­ne przez oso­by z nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi. Oznacza to więc, że wpro­wa­dze­nie stref czy­ste­go trans­por­tu nie ogra­ni­cza użyt­ko­wa­nia pojaz­dów posia­da­nych przez oso­by niepełnosprawne.

Jak poruszać się po mieście?

Co do zasa­dy stre­fy czy­ste­go trans­por­tu nie powsta­ją na obsza­rach, gdzie nie funk­cjo­nu­je alter­na­tyw­ny spo­sób prze­miesz­cza­nia się – przy­po­mi­na Krzysztof Bolesta. Należy zało­żyć, że samo­rzą­dy przy pla­no­wa­niu stref czy­ste­go trans­por­tu bio­rą pod uwa­gę roz­wój komu­ni­ka­cji miej­skiej, któ­ra sta­no­wi naj­lep­szą alter­na­ty­wę dla poru­sza­nia się po mie­ście samo­cho­da­mi, nie­za­leż­nie od norm emi­sji spalin. 

Rada gminy może zezwolić na wjazd do strefy czystego transportu w godzinach 9–17 przez okres nie dłuższy niż trzy lata od jej ustanowienia pojazdów niespełniających wymogów, pod warunkiem uiszczenia opłaty. Wysokość opłaty ustala wójt, burmistrz bądź prezydent miasta. Nie może jednak ona przekroczyć 2,50 zł za godzinę lub 500 zł miesięcznie.

Ponadto art. 39 ust. 5 usta­wy o elek­tro­mo­bil­no­ści i pali­wach alternatywnych

Konsultacje stref czystego transportu

Ponadto pro­jek­ty uchwał o stre­fach czy­ste­go trans­por­tu pod­le­ga­ją sze­ro­kim kon­sul­ta­cjom spo­łecz­nym, co poka­zu­je przy­kład Warszawy i Krakowa. Stolica nie zde­cy­do­wa­ła się na dużą stre­fę czy­ste­go trans­por­tu, nato­miast Kraków łago­dzi prze­pi­sy. W prak­ty­ce tyl­ko naj­star­sze auta – w Warszawie od 1 lip­ca 2024 roku die­sle ponad 19-​letnie i ben­zy­nia­ki star­sze niż 27 lat – nie wja­dą do stref. Mieszkańcy miast dosta­ną ponad­to dodat­ko­wy okres przej­ścio­wy na dosto­so­wa­nie się do przepisów. 

Kraków będzie też praw­do­po­dob­nie musiał zmie­nić gra­ni­ce stre­fy czy­ste­go trans­por­tu, by umoż­li­wić dojazd do par­kin­gów Park&Ride. Projekt nowej uchwa­ły będzie przed­ło­żo­ny już nowej, wybra­nej w kwiet­niu Radzie Miasta Krakowa. A przy­go­to­wy­wa­ne zapi­sy mogą zacząć obo­wią­zy­wać naj­wcze­śniej w przy­szłym roku. Miasto sza­cu­je, że stre­fa czy­ste­go trans­por­tu obej­mie na począ­tek 2 proc. samochodów.

Dopłaty do elektryków

Czy Ministerstwo podej­mie dzia­ła­nia mają­ce na celu dofi­nan­so­wa­nie zaku­pu samo­cho­dów nisko­emi­syj­nych? – pyta posłan­ka PiS. Takie dopła­ty są, zarów­no do auto­bu­sów, jak i elek­trycz­nych samo­cho­dów oso­bo­wych. Planowane są tak­że dota­cje do elek­trycz­nych aut ciężarowych.

Czytaj tak­że: Elektryczne cię­ża­rów­ki poja­dą w Polskę

Od lip­ca 2021 r. z pro­gra­mu „Mój elek­tryk” dofi­nan­so­wa­no pra­wie 19 tys. samo­cho­dów elek­trycz­nych. Zaplanowany na lata 2021–2026 pro­gram ofe­ru­je dofi­nan­so­wa­nie do zaku­pu lub leasin­gu nowych pojaz­dów kate­go­rii M1, N1, L1e-​L7e (a więc tak­że moto­ro­we­ry, sku­te­ry, moto­cy­kle). Dotacje mogą wziąć oso­by fizycz­ne, przed­się­bior­stwa oraz inne jed­nost­ki orga­ni­za­cyj­ne nie­po­sia­da­ją­ce oso­bo­wo­ści praw­nej. Łączny budżet pro­gra­mu wyno­si 800 mln zł.