Bądźmy Re:Generacją

Przed nami 52. Światowy Dzień Środowiska.

Jak wszyst­kie bli­skie rela­cje, rów­nież rela­cja z Naturą decy­du­je o jako­ści nasze­go życia. Chociaż nie ma chwi­li, w któ­rej ta rela­cja usta­je, war­to ją cele­bro­wać i temu wła­śnie słu­ży spe­cjal­ny dzień w roku: 5 czerw­ca – Światowy Dzień Środowiska. Dzień ten przy­po­mi­na nam, że czy­ste powie­trze, rze­ki i jezio­ra zasob­ne w wody słod­kie, buj­ne łąki, lasy i mokra­dła, a przede wszyst­kim żyzne grun­ty, sta­no­wią pod­sta­wę naszej egzy­sten­cji, i że są z nami współ­za­leż­ne. Dobra kon­dy­cja eko­sys­te­mów lądo­wych to gwa­ran­cja nasze­go bez­pie­czeń­stwa, podob­nie jak budo­wa­nie odpor­no­ści na suszę i jej skut­ki, a tak­że prze­ciw­dzia­ła­nie pustynnieniu.

Nasza zie­mia. Nasza przy­szłość. Jesteśmy Re:Generacją – pod takim hasłem już za moment ruszą obcho­dy Światowego Dnia Środowiska 2024. Ustanowiony 52 lata temu przez Narody Zjednoczone, dla upa­mięt­nie­nia powo­ła­nia do życia Programu ONZ ds. Środowiska (UNEP), dzień ten stał się glo­bal­ną mar­ką komu­ni­ku­ją­cą zagro­że­nia eko­lo­gicz­ne i egzy­sten­cjal­ne naszych cza­sów. Od 1973 roku Światowy Dzień Środowiska (World Environment Day, WED) zwra­ca uwa­gę na istot­ne kwe­stie śro­do­wi­sko­we. W tym cza­sie pomógł skło­nić rzą­dy, przed­się­bior­stwa, gru­py spo­łe­czeń­stwa oby­wa­tel­skie­go i jed­nost­ki do uwzględ­nia­nia w poli­ty­kach i dzia­ła­niach aktu­al­nych śro­do­wi­sko­wych wyzwań.  W Polsce, ofi­cjal­ne obcho­dy tego dnia co roku orga­ni­zu­je UNEP/​GRID-​Warszawa (www​.dla​pla​ne​ty​.pl). 

Ekosystemy na całym świecie są zagrożone

Lasy, łąki, mokra­dła, tere­ny upraw­ne i jezio­ra – wszyst­kie natu­ral­ne obsza­ry, od któ­rych zale­ży ist­nie­nie ludz­ko­ści, zbli­ża­ją się do punk­tu kry­tycz­ne­go. Wg danych #ONZ, aż 40% lądo­wej powierzch­ni pla­ne­ty ule­gło degra­da­cji, co bez­po­śred­nio doty­ka poło­wę świa­to­wej popu­la­cji i zagra­ża mniej wię­cej poło­wie świa­to­we­go PKB (44 bilio­ny dola­rów). Liczba i czas trwa­nia susz wzro­sły od 2000 r. o 29%. – jeśli nie podej­mie­my pil­nych dzia­łań, do 2050 r. skut­ki susz mogą dotknąć ponad trzy czwar­te ludzkości! 

Degradacja gle­by, susza i pustyn­nie­nie są nie­ro­ze­rwal­nie wple­cio­ne w potrój­ny kry­zys pla­ne­tar­ny. Kryzys, napę­dza­ny dzia­łal­no­ścią czło­wie­ka oraz nie­zrów­no­wa­żo­ną pro­duk­cją i kon­sump­cją, zbie­ra­ją żni­wo w eko­sys­te­mach na całym świe­cie. Ponad 2 miliar­dy hek­ta­rów powierzch­ni lądów ule­gło degra­da­cji, głów­nie w wyni­ku nie­od­po­wie­dzial­ne­go gospo­da­ro­wa­nia grun­ta­mi. Na całym świe­cie, spa­dek pro­duk­tyw­no­ści gle­by zwią­za­ny z ero­zją, zubo­że­niem gle­by i zanie­czysz­cze­niem, wpły­wa na bez­pie­czeń­stwo żyw­no­ścio­we, źró­dła utrzy­ma­nia i zdro­wie, szcze­gól­nie w przy­pad­ku naj­bar­dziej bez­bron­nych ludzi na świe­cie. Najbardziej dotknię­te są spo­łecz­no­ści wiej­skie, drob­ni rol­ni­cy i oso­by skraj­nie bied­ne. Kryzys kli­ma­tycz­ny skut­ku­je tym, że susza sta­ła się zagro­że­niem egzy­sten­cjal­nym, a licz­ba epi­zo­dów i czas ich trwa­nia na świe­cie wzro­sły w cią­gu ostat­nich dwóch dekad śred­nio o pra­wie jed­ną trzecią. 

Jednak rekul­ty­wa­cja grun­tów może odwró­cić postę­pu­ją­cą falę degra­da­cji gle­by, suszy i pustyn­nie­nia. Każdy dolar zain­we­sto­wa­ny w odbu­do­wę może przy­nieść aż do 30 dola­rów w usłu­gach eko­sys­te­mo­wych. Odbudowa zwięk­sza źró­dła utrzy­ma­nia, zmniej­sza ubó­stwo i budu­je odpor­ność na eks­tre­mal­ne warun­ki pogo­do­we. Regeneracja grun­tów zwięk­sza maga­zy­no­wa­nie dwu­tlen­ku węgla i spo­wal­nia zmia­ny kli­ma­tycz­ne. Przywrócenie zale­d­wie 15 pro­cent grun­tów i wstrzy­ma­nie dal­sze­go prze­kształ­ca­nia mogło­by zmniej­szyć praw­do­po­do­bień­stwo spo­dzie­wa­ne­go wymie­ra­nia gatun­ków o nawet 60 procent. 

Proces oży­wia­nia prze­strze­ni natu­ral­nych — nazy­wa­ny odbu­do­wą eko­sys­te­mów — nigdy nie był tak pil­ny. Wiele kra­jów na całym świe­cie zda­je sobie z tego spra­wę. Do rekul­ty­wa­cji prze­zna­czo­no od 765 milio­nów do 1 miliar­da hek­ta­rów grun­tów na całym świe­cie. Prawie poło­wa z tego przy­pa­da na Afrykę Subsaharyjską, przy czym zna­czą­ce zobo­wią­za­nia znaj­du­ją się tak­że w Azji i Ameryce Łacińskiej. 

Re:Generacja – razem dla ekosystemów

Renaturyzacja grun­tów jest klu­czo­wym fila­rem Dekady ONZ na rzecz odbu­do­wy eko­sys­te­mów (2021–2030), na któ­rej opar­ty jest pro­gram Re:Generacja (re​.gene​ra​cja​.org). Dekada, wyzna­czo­na na lata 2021–2030, jest wezwa­niem do ochro­ny i odtwa­rza­nia eko­sys­te­mów na całym świe­cie, co ma klu­czo­we zna­cze­nie dla osią­gnię­cia celów Agendy 2030. W odpo­wie­dzi na to wezwa­nie, UNEP/​GRID-​Warszawa wspie­ra cen­ne pol­skie eko­sys­te­my we współ­pra­cy ze służ­ba­mi ochro­ny przy­ro­dy, w tym pol­ski­mi par­ka­mi naro­do­wy­mi, anga­żu­jąc przed­sta­wi­cie­li sek­to­ra pry­wat­ne­go w ich odbu­do­wę i ochronę. 

Partnerami insty­tu­cjo­nal­ny­mi pro­gra­mu są: Muzeum w Wilanowie, Muzeum Łazienki Królewskie, Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego, OTOP, Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego, Fundacja Mare, a tak­że par­ki naro­do­we. Za nami dzia­ła­nia w Biebrzańskim i Słowińskim Parku Narodowym, a na rok bie­żą­cy zapla­no­wa­ne są już pra­ce w par­kach Kampinoskim i Karkonoskim. Uwaga! Na finan­so­wa­nie cią­gle jesz­cze cze­ka­ją eko­sys­te­my w Bieszczadzkim i Pienińskim Parku Narodowym. 

Dzięki wspar­ciu finan­so­we­mu 15 part­ne­rów biz­ne­so­wych, dzia­ła­nia­mi ochron­ny­mi zosta­ło obję­te już 18 eko­sys­te­mów w całej Polsce. 

Światowy Dzień Środowiska w Polsce

W dniu 5 czerw­ca w Warszawie, odbę­dzie się orga­ni­zo­wa­na przez UNEP/​GRID-​Warszawa uro­czy­stość z udzia­łem przed­sta­wi­cie­li świa­ta nauki, orga­ni­za­cji poza­rzą­do­wych, biz­ne­su oraz admi­ni­stra­cji cen­tral­nej. Tego dnia wie­czo­rem zaświe­cą na zie­lo­no Pałac Kultury i Nauki oraz Most Śląsko-Dąbrowski. 

Z kolei w naj­więk­szych mia­stach Polski, na ekra­nach fir­my Screen Network, już dziś moż­na przyj­rzeć się pierw­szej odsło­nie kam­pa­nii Światowego Dnia Środowiska. Przedstawione na nich naj­bar­dziej roz­po­zna­wal­ne obiek­ty archi­tek­to­nicz­ne, jak Pałac Kultury i Nauki czy Spodek w Katowicach, arty­stycz­nie zmie­nio­ne przez sztucz­ną inte­li­gen­cję. Wykreowane w ten spo­sób futu­ry­stycz­ne wizje „miast pusty­ni“ prze­strze­ga­ją przed kry­zy­sem eko­sys­te­mów lądo­wych, jaki prze­ka­zu­je­my kolej­nym gene­ra­cjom: pro­ble­ma­mi suszy, pustyn­nie­nia i ero­zji gleby. 

Druga odsło­na kam­pa­nii, opar­ta na kre­acjach przy­go­to­wa­nych przez UNEP (glo­bal­ne­go orga­ni­za­to­ra tego dnia), kie­ru­je prze­kaz: “Możemy być Re:Generacją“ do róż­nych poko­leń: Boomersów, Millenialsów, przed­sta­wi­cie­li Generacji Z czy Generacji X. Różnice mię­dzy poko­le­nia­mi zni­ka­ją, kie­dy otwie­ra­my oczy na pil­ną potrze­bę odtwa­rza­nia eko­sys­te­mów lądo­wych, ponie­waż wszy­scy jeste­śmy rów­ni wobec Natury. 

Polskie obcho­dy Światowego Dnia Środowiska uzy­ska­ły patro­nat hono­ro­wy: Komisji Europejskiej, Prezydenta m.st. Warszawy oraz Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. 

Jak prze­ko­nu­je UNEP: “nie może­my cof­nąć cza­su, ale może­my upra­wiać lasy, zazie­le­niać nasze mia­sta, zbie­rać wodę desz­czo­wą i jeść żyw­ność przy­ja­zną dla gle­by. Możemy być poko­le­niem, któ­re w koń­cu zawrze pokój z ziemią.” 

WORLD ENVIRONMENT DAY – agenda konferencji 

5 czerw­ca, Centrum kon­fe­ren­cyj­ne The Tides, Warszawa, Wioślarska 8, 00–411 Warszawa

pro­wa­dze­nie kon­fe­ren­cji – Magdalena Krukowska, dzien­ni­kar­ka FORBES

13:30 – zapra­sza­my na WED’24

14:00 – otwar­cie World Environment Day /​ Światowy Dzień Środowiska

            – Antonio Guterres, Sekretarz Generalny ONZ (z nagrania)

            – Paulina Hennig-​Kloska, Ministra Klimatu i Środowiska *

            – Klaudia Jachira, Posłanka, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

            – Matthias Dettling, Deputy Chief of Mission, Ambasada Szwajcarii w Polsce

            – Maria Andrzejewska, dyrek­tor gene­ral­na UNEP/​GRID-​Warszawa

14:20 – 14:50    Kapitał natu­ral­ny w ana­li­zach eko­no­micz­nych i jak to widzi biznes

Moderacja: Agnieszka Rogowiec, PwC Polska

           – Dominika Bettman, dyrek­tor gene­ral­na Microsoft Polska

           – Prof. Marek Konarzewski, Prezes PAN

           – Andreas Maierhofer, Prezes T‑Mobile Polska

           – Piotr Otawski, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska

14:50 – Adam Wajrak, przy­rod­nik, dzien­ni­karz Gazety Wyborczej – wystąpienie

15:00 – 15:40    Ochrona i odtwa­rza­nie eko­sys­te­mów przyrodniczych

Moderacja: Magdalena Krukowska 

           – Mario Zamarripa, Dyrektor ds. zrów­no­wa­żo­ne­go roz­wo­ju ERGO Hestia

           – dr Piotr Mikołajczyk, UNEP/​GRID-​Warszawa

           – Artur Wiatr, Dyrektor Biebrzańskiego Parku Narodowego

           – Izabela Rakuć-​Kochaniak, Prezes Zarządu Fundacji Veolia Polska, Dyrektorka CSR

15:40 – wrę­cze­nie cer­ty­fi­ka­tów nowym uczest­ni­kom Partnerstwa SDGs „Razem dla środowiska”

16:00 – przerwa

16:30 – Dorota Zawadzka-​Stępniak, Prezes NFOŚiGW – wystąpienie

16:40 – pre­mie­ra rapor­tu RoślinnieJemy – Alicja Bućko

16:50 – 17:30 Rolnictwo – jak wyży­wić 10 mld ludzi nie nisz­cząc planety

Moderacja: Małgorzata Bojańczyk – Dyrektorka Polskiego Stowarzyszenia Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności (PSZRiŻ), Michał Siwek Head of Decarbonization & Biodiversity Product, BNP Paribas Bank Polska

           – Anna Zalewska, BASF Polska

           – Prof. Zbigniew Karaczun, SGGW

           – Anna Danylczenko – Prezeska Fundacji Grunt od Nowa

17:30 – 17:40 – wystą­pie­nie Biznes dla śro­do­wi­ska, śro­do­wi­sko dla biz­ne­su, Tomasz Barańczyk, PwC Polska

17:40 – 18:00 wrę­cza­nie nagród Environmental Impact Award Poland 2024 z udzia­łem Ministry Anity Sowińskiej