Nasz klimatyczny kryzys

Carl Sagan, ame­ry­kań­ski astro­nom, pisarz (autor ekra­ni­zo­wa­nej powie­ści „Kontakt“), cie­szył się reno­mą i sza­cun­kiem w świe­cie nauki. Miał też zdol­ność przy­cią­ga­nia uwa­gi mediów i poli­ty­ków. Kiedy Kongresem Stanów Zjednoczonych zapro­sił uczo­nych do tego, by wypo­wie­dzie­li się o zmia­nach kli­ma­tu, to wła­śnie zezna­nia Carla Sagana mia­ły szan­sę prze­cią­gnąć uwa­gę. Wskazał w nich na pil­ną potrze­bę dzia­łań na rzecz ochro­ny kli­ma­tu i zmniej­sze­nia wpły­wu czło­wie­ka na atmos­fe­rę i kli­mat Ziemi. 

Od jego wystą­pie­nia przed Kongresem minę­ło już 38 lat. 

Nikt z nas tego wystą­pie­nia nie pamię­ta. Byliśmy za mło­dzi, nie mie­li­śmy tele­wi­zo­ra lub to, co widzie­li­śmy za oknem, nie inte­re­so­wa­ło nas zbytnio. 

Czytaj tak­że: Zmiany kli­ma­tu. Co nasz czeka?

Nie patrz w górę

Nazwisko Carla Sagana pada rów­nież w nie­daw­nej super­pro­duk­cji „Nie patrz w górę“. Grający uczo­ne­go Leonardo di Caprio mówi do koleżanki-​astronom (Jennifer Lawrence), któ­ra odkry­ła kome­tę zmie­rza­ją­cą wprost na Ziemię: „Ciekawe, co by na to powie­dział Carl Sagan“. 

Prezydent USA (Meryl Streep) komen­tu­je odkry­cie astro­no­mów: „Nie moż­na powie­dzieć ludziom, że na 100 pro­cent umrą, to było­by wariactwo“. 

Niewygodna prawda

Wykładu Sagana słu­chał ówcze­sny sena­tor Al Gore. W 2007 roku otrzy­mał on wraz z Międzyrządowym Zespołem ds. Zmian Klimatu (IPCC) poko­jo­wą nagro­dę Nobla za wysił­ki na rzecz budo­wa­nia i roz­po­wszech­nia­nia wie­dzy na temat zmian kli­ma­tu spo­wo­do­wa­nych przez czło­wie­ka oraz poło­że­nia fun­da­men­tów pod środ­ki nie­zbęd­ne do prze­ciw­dzia­ła­nia takim zmia­nom”. Al Gore zre­ali­zo­wał film „Niewygodna praw­da“, w któ­rym przed­sta­wił nauko­we dowo­dy potwier­dza­ją­ce zmia­ny kli­ma­tu i kon­se­kwen­cje, któ­re się z nich wynikają. 

Patrzysz na leni­wie pły­ną­cą rze­kę. Spoglądasz na liście, sze­lesz­czą­ce na wie­trze. Słyszysz śpiew pta­ków, odgło­sy rze­ko­tek drzew­nych. Gdzieś dale­ko ryczy kro­wa. Czujesz zapach tra­wy. Rzeka pod­my­wa brzeg. Jest cicho, spo­koj­nie. I nagle… coś się w tobie budzi. Bierzesz głę­bo­ki oddech i myślisz: „Ach tak, zapo­mnia­łem o tym”.

Al Gore w mono­lo­gu otwie­ra­ją­cym film, „Niewygodna prawda“

Można panikować

Szymon Malinowski, fizyk atmos­fe­ry, pro­fe­sor nauk o Ziemi, cyklicz­nie udo­stęp­nia wykre­sy, któ­re zro­zu­mie nawet laik. Gołym okiem da się dostrzec ogrom­ne odchy­le­nia od norm. Przykładem może być wykres, któ­ry obra­zu­je wzrost pozio­mu morza od 1993 roku: 

Oś pozio­ma – lata od roku 1993. Oś pio­no­wa – zmia­na śred­nie­go glo­bal­ne­go pozio­mu morza. Czarna linia – śred­ni poziom morza z 60 dni. Kolorowe punk­ty – wyni­ki pomia­rów z sate­li­tów (wymie­nio­nych w legen­dzie). Granatowa para­bola – rosną­cy trend. 

Źródło: University of Colorado

Albo wykres, któ­ry przed­sta­wia zmia­nę tem­pe­ra­tu­ry w cią­gu 2019 lat: 

Oś pozio­ma – lata naszej ery. Oś pio­no­wa – zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry wzglę­dem okre­su 1850–1900. Czarna linia – naj­bar­dziej praw­do­po­dob­na war­tość, sza­ry obszar – zakres nie­pew­no­ści na pod­sta­wie wie­lu uwzględ­nio­nych rekon­struk­cji. Okres nazy­wa­ny dziś Średniowiecznym Okresem Ciepłym zazna­czo­no cie­nio­wa­niem czer­wo­nym, a Małą Epoką Lodową – nie­bie­skim.

Źródło: Climate Lab Book

Film Szymona Malinowskiego „Można pani­ko­wać“ ostrze­ga przed nad­cho­dzą­cą kata­stro­fą kli­ma­tycz­ną. Staje się ona nie­uchron­na przy bra­ku ogra­ni­cze­nia emi­sji gazów cie­plar­nia­nych do atmos­fe­ry. Te emi­sje na świe­cie rosną, w Polsce – od 20 lat prak­tycz­nie sto­ją w miej­scu. Nie uda­je nam się uzy­skać tu przełomu.

Kosmos

„Rozmiar i wiek kosmo­su prze­kra­cza­ją moż­li­wo­ści zro­zu­mie­nia czło­wie­ka. Zagubiona gdzieś pośród ogro­mu i odwiecz­no­ści wszech­świa­ta jest nasza maleń­ka pla­ne­ta: Ziemia. Po raz pierw­szy mamy moż­li­wość decy­do­wa­nia o losie naszej pla­ne­ty i naszym. To jest czas wiel­kich nie­bez­pie­czeństw. Ale nasz gatu­nek jest mło­dy, cie­ka­wy i dziel­ny. Jest też obie­cu­ją­cy. W cza­sie kil­ku ostat­nich stu­le­ci doko­na­li­śmy naj­więk­szych i naj­bar­dziej nie­spo­dzie­wa­nych odkryć o Wszechświecie i naszym miej­scu w nim. Wierzę, że nasza przy­szłość zale­ży od tego, jak dobrze zro­zu­mie­my ten kosmos, w któ­rym dry­fu­je­my jak dro­bin­ka pyłu na poran­nym niebie.“ 

Carl Sagan, serial Kosmos, s1 o1.