Zdrowa dieta dla klimatu. Czy Polacy są na to gotowi?

Aż 87 proc. miesz­kań­ców Polski je wszyst­ko na co ma ocho­tę. Tylko 4 proc. nie jada mię­sa, a kolej­ne 7 proc. ogra­ni­cza je w jedze­niu, więc moż­na ich uznać za flek­si­ta­rian. Czy jeste­śmy goto­wi na zmia­nę i bar­dziej zdro­wą die­tę, przy­ja­zną dla pla­ne­ty? Takie bada­nie zro­bił Instytut Spraw Publicznych.

Zmianę die­ty na bar­dziej roślin­ną, ogra­ni­cze­nie spo­ży­cia mię­sa wska­zu­je się jako jeden z czyn­ni­ków klu­czo­wych w wal­ce z zarów­no cho­ro­ba­mi cywi­li­za­cyj­ny­mi, jak i kry­zy­sem kli­ma­tycz­nym. Na to Polacy nie są w prztła­cza­ją­cej więk­szo­ści teraz gotowi.

Polscy kon­su­men­ci są nato­miast goto­wi wes­przeć trans­for­ma­cję sys­te­mu żyw­no­ścio­we­go w kie­run­ku bar­dziej zrów­no­wa­żo­nej pro­duk­cji żyw­no­ści. Podstawą zmia­ny może być współ­pra­ca rol­ni­ków i kon­su­men­tów. Polski rynek spo­żyw­czy zdo­mi­no­wa­ły jed­nak skle­py wiel­ko­po­wierzch­nio­we, zwłasz­cza dys­kon­ty są odwie­dza­ne naj­czę­ściej. Na tym tle zaku­py bez­po­śred­nio u rol­ni­ków to nadal rzad­kość. Wyjątkiem są jaj­ka. Ponad jed­na czwar­ta ankie­to­wa­nych kupu­je jaj­ka od rol­ni­ka. Co wię­cej, chęt­nie korzy­sta­my z baza­rów i warzyw­nia­ków, jeśli cho­dzi o zakup owo­ców i warzyw. 

Rośnie świadomość zdrowej diety

Badanie ISP jed­no­cze­śnie poka­za­ło, że zmie­nia się świa­do­mość kon­su­men­tów. Coraz bar­dziej liczy się lokal­ność i pol­skość kupo­wa­nej żyw­no­ści – kry­te­rium to zosta­ło wska­za­ne jako istot­ne przez ponad 70 proc. bada­nych. Rośnie też zna­cze­nie tego, czy żyw­ność zosta­ła wypro­du­ko­wa­na w spo­sób przy­ja­zny dla śro­do­wi­ska i kli­ma­tu. Większość, bo 61 proc. bada­nych była­by goto­wa wybie­rać takie pro­duk­ty, nawet gdy­by były droższe.

Świeżość, bez­pie­czeń­stwo dla zdro­wia, jakość i ade­kwat­ne cena są waż­niej­sze od mar­ki. Jako waż­ne kry­te­ria pro­duk­cji żywo­ści ankie­to­wa­ni wska­za­li dobro­stan zwie­rząt i jakość śro­do­wi­ska. Starsze oso­by, powy­żej 55 roku życia, przy­wią­zu­ją więk­szą wagę do lokal­no­ści pro­duk­tów oraz ich pocho­dze­nia bez­po­śred­nio od rolnika.

Kluczowe sta­ją się więc dzia­ła­nia na rzecz zwięk­sza­nia dostęp­no­ści ofer­ty sprze­da­ży bez­po­śred­niej poprzez m.in. narzę­dzia roz­wi­ja­ją­ce lokal­ną dys­try­bu­cję oraz ich pro­mo­wa­nie i budo­wa­nie o nich wie­dzy wśród kon­su­men­tów i rolników.

Samodzielna pro­duk­cja roślin, np. w ramach ogrod­nic­twa miej­skie­go lub farm miej­skich, zdo­by­wa popar­cie – poka­zu­je bada­nie ISP. Wykorzystanie i roz­wi­ja­nie tego poten­cja­łu wyma­ga wspar­cia ze stro­ny samo­rzą­dów.

• Badanie zosta­ło prze­pro­wa­dzo­ne w czerw­cu i lip­cu 2023 na repre­zen­ta­tyw­nej próbie 1000 pol­skich konsumentów i kon­su­men­tek (son­daż zre­ali­zo­wa­no tech­ni­ką wywiadów CAWI – ankiet inter­ne­to­wych wśród uczestników pane­lu Opinie​.pl, skupiającego 120 tys. panelistów).