Kaucja na puszki i butelki ma wynieść 0,5 zł

Od 1 stycz­nia 2025 r. ma obo­wią­zy­wać sys­tem kau­cyj­ny w Polsce. Obejmie jed­no­ra­zo­we butel­ki z pla­sti­ku do 3 litrów, szkla­ne butel­ki wie­lo­ra­zo­we­go użyt­ku do 1,5 litra oraz meta­lo­we pusz­ki do 1 litra. Rząd przy­jął pro­jekt zmia­ny usta­wy o usta­wy o gospo­dar­ce opakowaniami. 

Ustawa tra­fi teraz do Sejmu i – jeśli cały pro­ces prze­bie­gnie spraw­nie – na jesie­ni powin­na zostać pod­pi­sa­na przez pre­zy­den­ta. Producenci żyw­no­ści, napo­jów i opa­ko­wań będą więc mie­li ponad rok, by dosto­so­wać swo­ją dzia­łal­ność do nowych obowiązków. 

Kaucja za butelki od 2025 r. 

W pro­jek­cie roz­po­rzą­dze­nia z mar­ca tego roku zapro­po­no­wa­no kau­cję wyso­ko­ści 0,5 zł. Jednakowa kwo­ta ma obo­wią­zy­wać dla puszek do 1 litra, opa­ko­wań szkla­nych do 1,5 litra i bute­lek pla­sti­ko­wych do 3 l. Przedsiębiorcy wpro­wa­dza­ją­cy napo­je w opa­ko­wa­niach obję­tych sys­te­mem zobo­wią­za­ni zosta­ną do umiesz­cza­nia na tych nich ozna­ko­wa­nia okre­śla­ją­ce­go wyso­kość kau­cji. W momen­cie zwro­tu opa­ko­wań kau­cja wró­ci do konsumenta. 

Przedsiębiorcy będą mogli pobie­rać kau­cje po uzy­ska­niu zezwo­le­nia mini­stra kli­ma­tu. Wniosek o wyda­nie takie­go zezwo­le­nia muszą zło­żyć mini­mum 6 mie­się­cy przed pla­no­wa­nym uru­cho­mie­niem systemu.

Zaproponowane prze­pi­sy zobo­wią­zu­ją do zbie­ra­nia opa­ko­wań z kau­cją przez skle­py o powierzch­ni han­dlo­wej powy­żej 200 m². Mniejsze skle­py będą mogły zbie­rać te opa­ko­wa­nia, a zara­zem zwra­cać kau­cję na zasa­dzie dobrowolności.

System zbiórki opakowań z plastiku kuleje

Ekolodzy już wcze­śniej wska­zy­wa­li, że rząd opóź­nia się z wdro­że­niem roz­sze­rzo­nej odpo­wie­dzial­no­ści pro­du­cen­ta. Chodzi o to, że fir­my wpro­wa­dza­ją­ce na rynek opa­ko­wa­nia nie pono­szą w Polsce peł­nych kosz­tów ich póź­niej­sze­go zago­spo­da­ro­wa­nia. Za to kon­su­ment pła­ci wyso­kie staw­ki za odbiór odpa­dów. Co wię­cej, rząd pła­ci skład­kę do unij­ne­go budże­tu, uza­leż­nio­ną od ilo­ści two­rzyw sztucz­nych, któ­re nie tra­fi­ły do recyklingu. 

Jak wska­zu­ją eko­lo­dzy, np. mię­dzy­na­ro­do­wy kon­cern pła­ci w Austrii za tonę wpro­wa­dzo­nych pla­sti­ko­wych opa­ko­wań 700 euro, któ­re zasi­la recy­kling w Austrii, a w Polsce ta sama kor­po­ra­cja pła­ci za to samo 15 euro. To jest głów­ny powód, przez któ­ry Polska bran­ża recy­klin­go­wa nie ma szans kon­ku­ro­wać z europejską.

Czytaj tak­że: Plastic tax: Polska zapła­ci­ła ponad 4 mld zł opła­ty za plastik

Unia Europejska wyma­ga, aby kra­je człon­kow­skie do roku 2025 odzy­ski­wa­ły 65 proc. odpa­dów, a dyrek­ty­wa SUP selek­tyw­nej zbiór­ki opa­ko­wań po napo­jach w wyso­ko­ści 77 proc. od 2025 r. i 90 proc. w 2030 r. Co wię­cej, obo­wiąz­ko­we sta­nie się sto­so­wa­nie recy­kla­tu w nowych opakowaniach. 

Bez wprowadzenia systemu kaucyjnego, przedsiębiorstwa branży napojowej w Polsce będą musiały płacić zarówno bardzo wysokie karne opłaty produktowe, jak również ponosić znaczne koszty wynikające z uzależnienia od zakupu recyklatu za granicą. Tę sytuację zaczynamy obserwować już teraz, duże sieci handlowe zbierają cenne opakowania, które następnie są przetwarzane przez recyklerów w macierzystych krajach tychże sieci. To zaś oznacza utratę wartościowego recyklatu i dalsze osłabianie branży polskiego recyklingu na rzecz podmiotów z krajów Europy Zachodniej.

Filip Piotrowski, Polskie Stowarzyszenie Zero Waste

Czy ceny żywności i napojów wzrosną?

Głównym argu­men­tem rzą­du prze­ciw­ko szyb­kie­mu wpro­wa­dze­niu kau­cji była oba­wa przed infla­cją. Kaucje nie powin­ny jed­nak wpły­wać na wzrost cen. Na dowód tego spo­łecz­ni­cy przy­wo­łu­ją przy­kła­dy z zagra­ni­cy – wzro­stu cen napo­jów nie odno­to­wa­no w żad­nym z kra­jów, w któ­rych w 2022 r. wpro­wa­dzo­no sys­tem kau­cyj­ny – Słowacji, Łotwie, Malcie. 

Z badań reali­zo­wa­nych w Niemczech i w kra­jach bał­tyc­kich wyni­ka, że ok. 80 proc. klien­tów robi zaku­py w skle­pach, w któ­rych może oddać opakowania.