Rok systemu kaucyjnego w Polsce. Pierwsze bilanse i wyzwania gospodarki obiegu zamkniętego

Minął rok od uru­cho­mie­nia w Polsce sys­te­mu kau­cyj­ne­go. Choć zbiór­ka opa­ko­wań po napo­jach nabie­ra tem­pa, pierw­sze pod­su­mo­wa­nia poka­zu­ją jed­no­znacz­nie: sys­tem wyma­ga popra­wek, aby w peł­ni reali­zo­wać cele gospo­dar­ki obie­gu zamknię­te­go i nie obcią­żać budże­tów lokalnych.

Luki w przepisach i realne koszty pozostawionych wyjątków

Wdrożenie kau­cji mia­ło być prze­ło­mem w pol­skiej gospo­dar­ce odpa­da­mi. Praktyka pierw­szych dwu­na­stu mie­się­cy poka­zu­je jed­nak, że wyłą­cze­nie z obo­wiąz­ku kau­cyj­ne­go nie­któ­rych kate­go­rii opa­ko­wań — w tym zwłasz­cza jed­no­ra­zo­we­go szkła — two­rzy istot­ne luki. Jak wska­zu­je w swo­jej naj­now­szej ana­li­zie Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-​UNIA, brak peł­ne­go obję­cia wszyst­kich frak­cji opła­tą zwrot­ną bez­po­śred­nio prze­kła­da się na wyż­sze kosz­ty usu­wa­nia odpa­dów po stro­nie samorządów.

System kau­cyj­ny nie może dzia­łać w odizo­lo­wa­niu od szer­szych reform. Bez spój­ne­go połą­cze­nia z Rozszerzoną Odpowiedzialnością Producenta oraz obję­cia nim szkła jed­no­ra­zo­we­go, cię­żar finan­so­wy wciąż w dużej mie­rze spo­czy­wa na gminach.

Główne wyzwania dla gospodarki obiegu zamkniętego

Eksperci ryn­ku odpa­do­we­go oraz przed­sta­wi­cie­le orga­ni­za­cji poza­rzą­do­wych akcen­tu­ją potrze­bę pil­nej ewa­lu­acji obec­nych roz­wią­zań praw­nych. Do naj­waż­niej­szych obsza­rów wyma­ga­ją­cych korek­ty należą:

• Uszczelnienie sys­te­mu: włą­cze­nie jed­no­ra­zo­wych opa­ko­wań szkla­nych do mecha­ni­zmu kaucyjnego.
• Synergia z ROP: har­mo­ni­za­cja prze­pi­sów kau­cyj­nych z Rozszerzoną Odpowiedzialnością Producenta w celu wyeli­mi­no­wa­nia podwój­ne­go finan­so­wa­nia i luk w systemie.
• Ochrona finan­sów samo­rzą­do­wych: spra­wie­dli­wy podział kosz­tów i przy­cho­dów z surow­ców wtór­nych pomię­dzy ope­ra­to­rów a gminy.

Perspektywy i dalsze kroki

Według danych opu­bli­ko­wa­nych przez mię­dzy­na­ro­do­wą orga­ni­za­cję Reloop Platform, spraw­nie zapro­jek­to­wa­ny sys­tem opar­ty na kau­cji jest w sta­nie osią­gnąć poziom zbie­ra­nia się­ga­ją­cy ponad 90% opa­ko­wań. Aby Polska mogła zbli­żyć się do tych wskaź­ni­ków, nie­zbęd­ne jest odej­ście od pół­środ­ków na rzecz kom­plek­so­wych regu­la­cji, któ­re sta­wia­ją na ponow­ne uży­cie oraz wyso­kiej jako­ści recykling.

Treść arty­ku­łu zosta­ła opra­co­wa­na i zre­da­go­wa­na przy wspar­ciu sztucz­nej inte­li­gen­cji (AI), zgod­nie z wytycz­ny­mi Unii Europejskiej doty­czą­cy­mi przej­rzy­sto­ści AI, na pod­sta­wie mate­ria­łów pra­so­wych dostar­czo­nych przez Pawła Pomiana w imie­niu fir­my Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA.