COP 28 w Dubaju. Zielone światło na końcu tunelu

Konferencja Narodów Zjednoczonych w spra­wie zmian kli­ma­tu 2023 lub Konferencja Stron UNFCCC, powszech­nie nazy­wa­na COP ma za cel ogra­ni­cze­nie ocie­ple­nia kli­ma­tu do 1,5 stop­nia Celsjusza. COP 28 w Expo City w Dubaju przy­cią­gnę­ła rekor­do­wą licz­bę ponad 100 tys. uczest­ni­ków. Co dotych­czas uda­ło się osiągnąć?

Greenwashing na stronie COP28

Zacznijmy od eko­ście­my. Na ofi­cjal­nej stro­nie COP28 umiesz­czo­no tajem­ni­czo brzmią­cy prze­łącz­nik: „Przełącz na wer­sję nisko­emi­syj­ną“. Wkrótce odkry­to, że ten prze­łącz­nik nie robi abso­lut­nie nic, poza tym, że wer­sja nisko­emi­syj­na ukry­wa gra­fi­ki, zdję­cia zdję­cia oce­anów, lodow­ców, lasów. W teo­rii blo­ka­da pobie­ra­nia zdjęć ma zmniej­szyć emi­sję CO2. Porusza jed­nak oso­by korzy­sta­ją­ce ze stro­ny w inny spo­sób: jeśli chcesz oglą­dać ład­ne obraz­ki – włącz emisję!

Mało tego, użyt­kow­nik po włą­cze­niu try­bu nisko­emi­syj­ne­go, może wró­cić: „Przełącz się z powro­tem do peł­ne­go doświad­cze­nia”, a to suge­ru­je, że jed­nak coś stra­ci­li­śmy ogra­ni­cza­jąc emi­sje… Przełącznik jest domyśl­nie włą­czo­ny na wer­sję „emi­syj­ną“, pozo­sta­wia­jąc wybór i odpo­wie­dzial­ność po stro­nie użytkownika. 

Whoever had the idea of the „Switch to Low car­bon ver­sion“ func­tion for the COP28 websi­te sho­uld get an award. It’s so stu­pi­dly sym­bo­lic of fal­se solu­tions, gre­en­wa­shing and under­whel­ming cli­ma­te action, it is very tel­ling of a COP alre­ady hijac­ked by fos­sil capi­tal. pic​.twit​ter​.com/​k​U​r​9​s​G​s​DQN

— Sabrina Fernandes (@safbf) July 5, 2023

Przełącznik może być wska­zów­ką w jaki spo­sób szczyt kli­ma­tycz­ny COP28 potrak­tu­je aktu­al­nie naj­waż­niej­sze spra­wy tema­ty, np. pali­wa kopal­ne. W pod­su­mo­wa­niu pro­gra­mu kon­fe­ren­cji nie uda­ło nam się zna­leźć okre­śle­nia „pali­wa kopal­ne“. Natomiast – jak dono­si agen­cja Bloomberg – w COP28 uczest­ni­czy rekor­do­wa licz­ba osób zaj­mu­ją­cych się pali­wa­mi kopal­ny­mi, ponad 2 tys. – co rów­na się dele­ga­cji trze­cie­go co do wiel­ko­ści kra­ju. Czy to pró­ba włą­cze­nia naj­więk­szych emi­ten­tów do dzia­łań kli­ma­tycz­nych, czy jaw­na pró­ba zasto­so­wa­nia gre­en­wa­shin­gu? Zdania są podzielone.

Dokumenty infor­ma­cyj­ne, któ­re wycie­kły, ujaw­ni­ły pla­ny omó­wie­nia umów doty­czą­cych paliw kopal­nych z 15 kra­ja­mi – dowie­dzia­ła się sta­cja BBC. Gospodarz nie zaprze­czył wyko­rzy­sty­wa­niu spo­tkań COP28 do roz­mów biz­ne­so­wych i stwier­dził, że „pry­wat­ne spo­tka­nia są prywatne”.

Najważniejsze cele COP 28

Tegoroczny szczyt zawie­rał nowe punk­ty pro­gra­mu, oma­wia­ne już na samym począt­ku kon­fe­ren­cji: Zdrowie, wspar­cie, rege­ne­ra­cja i pokój.

Oprócz pro­ce­su nego­cja­cji pre­zy­den­cja wyzna­czy­ła na ten rok czte­ry klu­czo­we cele:

1. Szybka ścież­ka spra­wie­dli­wej, upo­rząd­ko­wa­nej i godzi­wej transformacji. 
2. Naprawa finan­sów klimatycznych. 
3. Skoncentrowanie się na przy­ro­dzie, życiu i źró­dłach utrzymania. 
4. Mobilizacja na rzecz włą­cze­nia wszyst­kich (inc­lu­si­vi­ty for all). 

Co udało się już osiągnąć?

Na pół­met­ku COP28 moż­na wymie­nić kil­ka dekla­ra­cji, któ­re uda­ło się podpisać:

• Uzgodniono usta­no­wie­nie fun­du­szu strat i szkód (Loss and Damage), o któ­ry małe pań­stwa wyspiar­skie sta­ra­ły się od 30 lat. Zjednoczone Emiraty Arabskie zade­kla­ro­wa­ły kwo­tę 100 mln dola­rów, Unia Europejska – 225 mln euro, inne pań­stwa mniej. 
• Globalna Karta Dekarbonizacji obej­mie ini­cja­ty­wy mają­ce na celu reduk­cję meta­nu i innych gazów cie­plar­nia­nych innych niż CO2. Rządy, orga­ni­za­cje filan­tro­pij­ne i sek­tor pry­wat­ny zapo­wie­dzia­ły ponad 1 miliard dola­rów nowych dota­cji na reduk­cję metanu.
• Wehikuł inwe­sty­cyj­ny. Podczas COP 28 Prezydent Al Jaber ogło­sił, że Zjednoczone Emiraty Arabskie prze­zna­czą 30 miliar­dów dola­rów na instru­ment finan­so­wa­nia dzia­łań zwią­za­nych ze zmia­ną kli­ma­tu o nazwie Alterra. To nie­je­dy­ne zobo­wią­za­nie pod­czas szczy­tu. Iberdrola i Masdar ogło­si­li zawar­cie umo­wy o part­ner­stwie stra­te­gicz­nym o war­to­ści 15 mld euro, z obsza­ru mor­skiej ener­ge­ty­ki wia­tro­wej i zie­lo­ne­go wodo­ru. Bloomberg pisze o łącz­nych zobo­wią­za­niach, jakie padły pod­czas szczy­tu, na 57 mld dolarów.
• Energetyka jądro­wa mia­ła też swój moment na COP28 w Dubaju. Przyjęto dekla­ra­cję doty­czą­cą potro­je­nia mocy wytwór­czej ener­gii jądro­wej do 2050 roku, zwięk­sze­nia i uła­twie­nia finan­so­wa­nia budo­wy elek­trow­ni jądro­wych pro­mo­wa­nia ener­gii nukle­ar­nej jako czy­stej. Deklaracja przy­ję­ło 20 państw, m.in.: Polska, Francja, USA, Rumunia, Wielka Brytania, Szwecja. Polskę repre­zen­to­wa­ła mini­ster kli­ma­tu i śro­do­wi­ska Anna Łukaszewska-​Trzeciakowska i Prezydent Andrzej Duda.