Strona głównaKlimatKrach negocjacyjny na szczycie COP31...

Krach negocjacyjny na szczycie COP31 w Antalyi. Brak porozumienia w sprawie paliw kopalnych i finansowania klimatycznego

Zakończony w turec­kiej Antalyi szczyt kli­ma­tycz­ny ONZ (COP31) nie przy­niósł wią­żą­cych decy­zji doty­czą­cych tem­pa odcho­dze­nia od paliw kopal­nych ani nowych mecha­ni­zmów finan­so­wa­nia trans­for­ma­cji w kra­jach roz­wi­ja­ją­cych się. Rozmowy zała­ma­ły się w prze­dłu­żo­nych o dwa dni godzi­nach obrad po tym, jak pro­jekt doku­men­tu koń­co­we­go odrzu­ci­ła Unia Europejska oraz część państw naj­bar­dziej nara­żo­nych na skut­ki zmian kli­ma­tu, wska­zu­jąc na wykre­śle­nie z tek­stu klu­czo­wych zapi­sów o wyga­sza­niu wydo­by­cia ropy, gazu i węgla.

Po dwóch tygo­dniach inten­syw­nych nego­cja­cji dele­ga­cje nie­mal 200 państw opu­ści­ły obra­dy bez pod­pi­sa­nia wspól­ne­go poro­zu­mie­nia. Główną osią spo­ru oka­za­ła się defi­ni­cja oraz har­mo­no­gram tzw. phase-​out, czy­li cał­ko­wi­te­go odej­ścia od paliw kopal­nych, rola tech­no­lo­gii wychwy­ty­wa­nia dwu­tlen­ku węgla (CCS), a tak­że ska­la wspar­cia finan­so­we­go dla państw Globalnego Południa. Turecki mini­ster śro­do­wi­ska i pre­zy­dent COP31 Murat Kurum ogło­sił pod­czas sesji zamy­ka­ją­cej, że pre­zy­den­cja nie przed­sta­wi już kolej­ne­go pro­jek­tu tek­stu, przy­zna­jąc, że kon­fe­ren­cja koń­czy się bez pod­ję­cia wią­żą­cych decyzji.

Kluczowe punkty sporne

Do impa­su dopro­wa­dzi­ły trzy głów­ne kwe­stie, w któ­rych sta­no­wi­ska blo­ków nego­cja­cyj­nych oka­za­ły się nie­moż­li­we do pogodzenia:

  • Przyszłość ropy, gazu i węgla: Unia Europejska oraz koali­cja państw wyso­kich ambi­cji (wspie­ra­na m.in. przez Panamę i pań­stwa wyspiar­skie) odrzu­ci­ły zapro­po­no­wa­ny przez pre­zy­den­cję szkic poro­zu­mie­nia, ponie­waż cał­ko­wi­cie pomi­jał on wpływ paliw kopal­nych na kry­zys kli­ma­tycz­ny. Zapisom o wyga­sza­niu węglo­wo­do­rów sprze­ci­wia­ła się gru­pa państw eks­por­te­rów ropy (na cze­le z Arabią Saudyjską) oraz część dużych gospo­da­rek wscho­dzą­cych, for­su­ją­cych zastą­pie­nie odej­ścia od paliw kopal­nych roz­wo­jem tech­no­lo­gii usu­wa­nia i skła­do­wa­nia CO2.
  • Luka w finan­so­wa­niu kli­ma­tycz­nym: Kraje roz­wi­ja­ją­ce się uza­leż­ni­ły popar­cie dla ostrzej­szych celów reduk­cyj­nych od gwa­ran­cji uru­cho­mie­nia nowe­go, znacz­nie wyż­sze­go wspar­cia na adap­ta­cję kli­ma­tycz­ną. Jak zwra­ca uwa­gę Antony Froggatt, star­szy pra­cow­nik nauko­wy bry­tyj­skie­go think tan­ku Chatham House, prze­bieg obrad w Antalyi obna­żył głę­bo­kie prze­su­nię­cia geo­po­li­tycz­ne – w tym wyco­fy­wa­nie się USA z poli­ty­ki kli­ma­tycz­nej, domi­na­cję Chin w eks­por­cie czy­stych tech­no­lo­gii oraz nara­sta­ją­cy kry­zys zaufa­nia wokół finan­so­wa­nia trans­for­ma­cji, gdzie pań­stwa roz­wi­nię­te doma­ga­ją się włą­cze­nia w sys­tem wspar­cia rów­nież dużych gospo­da­rek wschodzących.
  • Rynki węglo­we i cele sek­to­ro­we: Mimo zaini­cjo­wa­nia przez gospo­da­rzy (Turcję i Australię) dekla­ra­cji doty­czą­cej glo­bal­nej elek­try­fi­ka­cji (35-​by-​35 Global Electrification Pledge), w pro­jek­cie zabra­kło wymo­gu, by nowa ener­gia elek­trycz­na pocho­dzi­ła wyłącz­nie ze źró­deł nisko­emi­syj­nych. Nie uda­ło się rów­nież domknąć jed­no­li­tych stan­dar­dów roz­li­cza­nia mię­dzy­na­ro­do­wych jed­no­stek kom­pen­sa­cji węglo­wej w ramach art. 6 Porozumienia paryskiego.

Stanowisko polskiej delegacji

Jak wska­zu­je Ministerstwo Klimatu i Środowiska w opra­co­wa­niu poświę­co­nym mecha­ni­zmom szczy­tu COP31, Polska uczest­ni­czy w nego­cja­cjach kli­ma­tycz­nych ONZ w ramach wspól­ne­go man­da­tu Unii Europejskiej (w ramach unij­ne­go sys­te­mu repre­zen­ta­cji kraj człon­kow­ski nie skła­da odręb­ne­go wkła­du NDC ani nie nego­cju­je tek­stu koń­co­we­go nie­za­leż­nie od Brukseli).

W trak­cie roz­mów w Antalyi stro­na pol­ska akcen­to­wa­ła trzy głów­ne priorytety:

  • Wsparcie unij­ne­go weta wobec roz­wod­nio­ne­go tek­stu: Polska popar­ła sta­no­wi­sko Komisji Europejskiej i państw człon­kow­skich UE, któ­re uzna­ły, że pod­pi­sa­nie doku­men­tu pozba­wio­ne­go odnie­sień do glo­bal­ne­go odcho­dze­nia od paliw kopal­nych pod­wa­ży­ło­by sens wie­lo­stron­nej dyplo­ma­cji kli­ma­tycz­nej i osła­bi­ło wia­ry­god­ność Porozumienia paryskiego.
  • Ochrona kon­ku­ren­cyj­no­ści prze­my­słu i rów­ne regu­ły gry (level play­ing field): Przedstawiciele Warszawy zwra­ca­li uwa­gę, że Unia Europejska – w tym pol­ska gospo­dar­ka reali­zu­ją­ca cele Krajowego Planu w dzie­dzi­nie Energii i Klimatu (KPEiK) – pono­si wyso­kie kosz­ty trans­for­ma­cji w ramach sys­te­mu EU ETS oraz mecha­ni­zmu gra­nicz­ne­go CBAM. Brak ana­lo­gicz­nych zobo­wią­zań po stro­nie pozo­sta­łych glo­bal­nych emi­ten­tów pogłę­bia asy­me­trię kosz­to­wą dla euro­pej­skie­go prze­my­słu energochłonnego.
  • Bezpieczeństwo ener­ge­tycz­ne i spra­wie­dli­wa trans­for­ma­cja: Polska dele­ga­cja pod­kre­śla­ła koniecz­ność łącze­nia celów dekar­bo­ni­za­cyj­nych z bez­pie­czeń­stwem dostaw ener­gii, roz­bu­do­wą sie­ci elek­tro­ener­ge­tycz­nych oraz zapew­nie­niem odpo­wied­nie­go wspar­cia finan­so­we­go dla regio­nów węglo­wych i prze­my­sło­wych prze­cho­dzą­cych trans­for­ma­cję strukturalną.

Reakcje środowisk naukowych i pozarządowych

Przedstawiciele orga­ni­za­cji poza­rzą­do­wych oraz kli­ma­to­lo­dzy obser­wu­ją­cy szczyt oce­nia­ją jego wynik jako poważ­ny regres w mię­dzy­na­ro­do­wej poli­ty­ce kli­ma­tycz­nej. COP31 był pierw­szą kon­fe­ren­cją po opu­bli­ko­wa­niu przez Program Środowiskowy ONZ (UNEP) rapor­tu Emissions Gap Report 2026, w któ­rym potwier­dzo­no, że utrzy­ma­nie wzro­stu śred­niej glo­bal­nej tem­pe­ra­tu­ry na pozio­mie 1,5°C bez jej cza­so­we­go prze­kro­cze­nia nie jest już możliwe.

Prof. Nadia Ameli z University College London (UCL), współ­two­rzą­ca ana­li­zy dla Programu Środowiskowego ONZ (UNEP), pod­kre­śla, że staw­ką nego­cja­cji po prze­kro­cze­niu pro­gu 1,5°C jest dziś mak­sy­mal­ne ogra­ni­cze­nie ska­li i cza­su trwa­nia tzw. over­sho­otu tem­pe­ra­tu­ro­we­go w kolej­nych deka­dach. Tymczasem brak wią­żą­cych decy­zji na COP31 bez­po­śred­nio odda­la ten cel.

– Zamiast kon­kret­ne­go pla­nu wyj­ścia z ery paliw kopal­nych i ogra­ni­cze­nia ska­li prze­kro­cze­nia pro­gu 1,5°C otrzy­ma­li­śmy dyplo­ma­tycz­ny pat. Ignorowanie sta­no­wi­ska ponad 150 państw na rzecz ochro­ny krót­ko­ter­mi­no­wych inte­re­sów sek­to­ra wydo­byw­cze­go desta­bi­li­zu­je glo­bal­ne bez­pie­czeń­stwo kli­ma­tycz­ne – komen­to­wa­li eks­per­ci oraz przed­sta­wi­cie­le państw wyspiar­skich po zakoń­cze­niu obrad w Antalyi.

Co dalej z polityką klimatyczną?

Zgodnie z pro­ce­du­ra­mi Ramowej kon­wen­cji Narodów Zjednoczonych w spra­wie zmian kli­ma­tu (UNFCCC), brak poro­zu­mie­nia w Antalyi nie unie­waż­nia dotych­cza­so­wych trak­ta­tów ani zobo­wią­zań przy­ję­tych na poprzed­nich szczy­tach. Nierozstrzygnięte kwe­stie zosta­ją prze­nie­sio­ne na czerw­co­wą sesję tech­nicz­ną w Bonn oraz przy­szło­rocz­ny szczyt COP32.

Jednocześnie, jak wska­zu­je Daisy Dunne, zastęp­czy­ni redak­to­ra naczel­ne­go ds. nauki w bry­tyj­skim por­ta­lu ana­li­tycz­nym Carbon Brief, głę­bo­kie podzia­ły wokół zapi­sów doty­czą­cych paliw kopal­nych dopro­wa­dzi­ły do powsta­nia nie­for­mal­nych koali­cji państw chcą­cych dzia­łać poza kon­sen­su­sem ONZ. Grupa 25 kra­jów – wspie­ra­na m.in. przez Holandię, Irlandię i Tuvalu – zapo­wie­dzia­ła już kon­ty­nu­owa­nie prac nad kra­jo­wy­mi mapa­mi dro­go­wy­mi odcho­dze­nia od paliw kopal­nych poza głów­nym nur­tem nego­cja­cji UNFCCC.

COP31
Zamknięcie obrad COP31 22.11.2026 Fot.: UN Climate Change – Kiara Worth

Pogłębione analizy i raporty dotyczące szczytu COP31

Tekst powstał przy pomo­cy AI (wyszu­ki­wa­nie informacji)

Podaj dalej
Krzysztof Skłodowski
Krzysztof Skłodowskihttps://sklodowski.pl
Jestem fotografem, fotoreporterem. Zapraszam: sklodowski.pl
Czytaj także

Transformacja energetyczna przyspiesza: 21 MW nowych mocy wiatrowych na Pomorzu Zachodnim

Deweloper odnawialnych źródeł energii sfinalizował sprzedaż gotowego do budowy projektu farmy wiatrowej Myślibórz. Sześć nowoczesnych turbin wkrótce zasili polski system elektroenergetyczny.

Przełom w szkoleniu kadr lotniczych: Polskie uczelnie zyskają unikalne kompetencje offsetowe programu Apache

Podpisanie umów wykonawczych z koncernami Boeing i GE Aerospace otwiera nową erę w kształceniu polskich inżynierów lotniczych. Krajowe ośrodki zyskają trenażery i śmigłowce szkoleniowe.
123ObserwującyObserwuj
energetycznie

Zakaz dla kotłów na pellet w uchwale antysmogowej budzi sprzeciw

Nie tylko węgiel jest niemile widziany w uchwałach antysmogowych. Jak się okazuje, także piece na pellet mogą dostać zakaz wykorzystywania. Duży polski producent kotłów...

Zielona energia w każdej godzinie

Polenergia, spółka kontrolowana przez Dominikę Kulczyk, chwali się, że dostarczy klientom indywidualnym i biznesowym energię elektryczną z odnawialnych źródeł. Certyfikat TÜV SÜD potwierdza, że...

Podwodne rowery

Amsterdam jest stworzony...

AutoEcosystem

Jednymokiem - Ecosystem Drogowy
ZOSTAW KOMENTARZ
Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

A jeszcze lepsze jest to...