Rewolucja w pompach ciepła. F‑gazy muszą zniknąć

Unijne prze­pi­sy ogra­ni­czą sto­so­wa­nie w urzą­dze­niach wszyst­kich flu­oro­wa­nych gazów cie­plar­nia­nych (F‑gazów), jeśli dostęp­ne są alter­na­ty­wy przy­ja­zne dla kli­ma­tu. Regulacje dotkną pomp cie­pła, ale obec­ni użyt­kow­ni­cy nie muszą się oba­wiać zmian.

F‑gazy to sil­ne gazy cie­plar­nia­ne. Po uwol­nie­niu do atmos­fe­ry przy­czy­nia­ją się do glo­bal­ne­go ocie­ple­nia i są tysią­ce razy sil­niej­sze niż dwu­tle­nek węgla. Do F‑gazów zali­cza się wodo­ro­flu­oro­wę­glo­wo­do­ry (HFC), per­flu­oro­wę­glo­wo­do­ry (PFC) i sze­ścio­flu­orek siar­ki (SF6) oraz mniej zna­ne gazy jak NF3, SO2F2. Ich ogra­ni­cze­nie ich sto­so­wa­nia wpi­sa­no do mię­dzy­na­ro­do­we­go pro­to­ko­łu mont­re­al­skie­go. Unia Europejska dosto­so­wa­ła odpo­wied­nio swo­je przepisy. 

Te nowe prze­pi­sy są naj­bar­dziej ambit­ne na świe­cie. Pozwolą one unik­nąć sto­so­wa­nia gazów ocie­ple­ją­cych pla­ne­tę w pro­duk­tach takich jak chło­dze­nie, pom­py cie­pła, urzą­dze­nia kli­ma­ty­za­cyj­ne i aero­zo­le, co spra­wi, że sta­ną się one bar­dziej przy­ja­zne dla kli­ma­tu. Jednocześnie prze­pi­sy te będą sty­mu­lo­wać inno­wa­cje i two­rzyć nowe moż­li­wo­ści dla prze­my­słu UE, a oby­wa­te­le odnio­są korzy­ści z wdra­ża­nia naj­no­wo­cze­śniej­szych tech­no­lo­gii. UE nadal odgry­wa rów­nież rolę lide­ra we wdra­ża­niu pro­to­ko­łu mont­re­al­skie­go i daje pozy­tyw­ny przy­kład part­ne­rom na całym świecie.

Wopke Hoekstra, komi­sarz ds. klimatu.

W kwiet­niu 2022 r. Komisja Europejska zapro­po­no­wa­ła dwa pro­jek­ty roz­po­rzą­dzeń doko­nu­ją­cych prze­glą­du prze­pi­sów doty­czą­cych F‑gazów i sub­stan­cji ODS zubo­ża­ją­cych war­stwę ozo­no­wą. Wstępne poro­zu­mie­nie w spra­wie zmia­ny prze­pi­sów osią­gnię­to 5 paź­dzier­ni­ka 2023 r. Parlament Europejski zatwier­dził oba roz­po­rzą­dze­nia 16 stycz­nia 2024 r., a Rada – 29 stycz­nia. Regulacje wej­dą w życie 20 dni po opu­bli­ko­wa­niu w Dzienniku Urzędowym UE.

Co się zmieni w pompach ciepła?

HFC sto­su­je się jako czyn­ni­ki chłod­ni­cze w urzą­dze­niach chłod­ni­czych, kli­ma­ty­za­cyj­nych i pom­pach cie­pła. Nowe prze­pi­sy zakła­da­ją, że do koń­ca tej deka­dy zosta­ną wyco­fa­ne o 95 proc. w porów­na­niu z pozio­mem z 2015 r., a do poło­wy stu­le­cia – cał­ko­wi­cie. Nowe regu­la­cje zmniej­szą kon­tyn­gen­ty HFC. 

Czytaj tak­że: Pompy cie­pła do kon­tro­li? NFOŚiGW wyjaśnia

Terminy wpro­wa­dza­nia ogra­ni­czeń doty­czą­cych sto­so­wa­nia F‑gazów w pom­pach cie­pła zale­zą m.in. od efek­tu cie­plar­nia­ne­go sto­so­wa­ne­go czyn­ni­ka chłod­ni­cze­go (GWP). Od 2032 r. zacznie obo­wią­zy­wać zakaz wpro­wa­dza­nia na unij­ny rynek wyko­rzy­stu­ją­cych F‑gazy mono­blo­ko­wych kli­ma­ty­za­to­rów i pomp cie­pła o mocy do 12 kW. Natomiast od 2035 r. zakaz ten roz­sze­rza się na kli­ma­ty­za­to­ry i pom­py cie­pła typu split (do 12 kW). Przewidziano też wyjąt­ki. Zakazy nie doty­czą pomp cie­pła zain­sta­lo­wa­nych w domach ani tych, któ­re są dostęp­ne teraz sprzedaży.

Jak poda­je PORT PC, wie­lu pro­du­cen­tów wpro­wa­dzi­ło do swo­jej ofer­ty pom­py cie­pła z tzw. natu­ral­nym czyn­ni­kiem chłod­ni­czym (naj­czę­ściej jest to R290 − pro­pan), jed­nak doty­czy to zwy­kle tyl­ko pomp cie­pła powietrze-​woda typu monoblok.

F‑gazy i efekt cieplarniany

HFC sto­su­je się nie tyl­ko jako czyn­nik chłod­ni­czy ale też jako śro­dek do pia­nek, w roz­pusz­czal­ni­kach, w gaśni­cach i aerozolach.

Perfluorowęglowodory (PFC) mają zasto­so­wa­nie w sek­to­rze elek­tro­nicz­nym, kosme­tycz­nym i far­ma­ceu­tycz­nym. W prze­szło­ści PFC sto­so­wa­no tak­że w gaśni­cach i nadal moż­na je zna­leźć w star­szych sys­te­mach ochro­ny przeciwpożarowej.

Sześciofluorek siar­ki (SF6) sto­so­wa­ny jest głów­nie jako gaz izo­la­cyj­ny, w roz­dziel­ni­cach wyso­kie­go napię­cia oraz przy pro­duk­cji magne­zu i alu­mi­nium. To naj­sil­niej­szy gaz cie­plar­nia­ny na świecie.